Nhật Bản nhập khẩu hàng tỷ USD hàng hóa từ Việt Nam mỗi năm và là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Nhưng đây cũng là thị trường nổi tiếng khắt khe bậc nhất thế giới về chất lượng. Doanh nghiệp Nhật không chỉ hỏi “sản phẩm có tốt không?” — họ hỏi “hệ thống của bạn có đảm bảo chất lượng ổn định không?” Để hiểu tại sao, cần hiểu hai khái niệm cốt lõi: Kaizen và ISO 9001 — và mối liên hệ sâu sắc giữa chúng.
Kaizen (改善) là triết lý quản lý xuất phát từ Nhật Bản, có nghĩa là “cải tiến liên tục” — thông qua những thay đổi nhỏ, có hệ thống, được thực hiện đều đặn bởi toàn bộ nhân viên trong tổ chức.
Kaizen không phải là dự án cải tiến lớn thực hiện một lần. Đó là văn hóa vận hành hàng ngày — mỗi người, mỗi bộ phận liên tục tìm cách làm tốt hơn một chút so với hôm qua.
Các công cụ đi kèm với Kaizen thường được doanh nghiệp Nhật sử dụng bao gồm:
Nhiều người nghĩ Kaizen và ISO 9001 là hai hệ thống khác nhau. Thực tế, chúng bổ trợ cho nhau rất chặt chẽ:
Kaizen là triết lý và văn hóa — “chúng tôi luôn tìm cách làm tốt hơn.”
ISO 9001 là hệ thống và bằng chứng — “chúng tôi có quy trình, tài liệu và kiểm chứng để chứng minh điều đó.”
<cite index=”38-1″>Kaizen có thể được tích hợp dễ dàng với các hệ thống quản lý như ISO 9001 — đây là các hoạt động cải tiến quy trình, phù hợp tự nhiên với triết lý cải tiến liên tục.</cite>
Nói cách khác: Kaizen cho bạn tư duy, ISO 9001 cho bạn công cụ để hệ thống hóa và kiểm chứng tư duy đó trước đối tác quốc tế.

Điểm chung giữa Kaizen và ISO 9001 trong quản lý chất lượng dành cho doanh nghiệp muốn xuất khẩu sang Nhật Bản.
| Kaizen | ISO 9001 |
|---|---|
| Cải tiến liên tục (PDCA) | Yêu cầu cải tiến liên tục có bằng chứng |
| Mọi người tham gia | Phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng vị trí |
| Gemba — quan sát thực tế | Audit thực tế tại hiện trường |
| Chuẩn hóa quy trình sau cải tiến | Tài liệu hóa quy trình bắt buộc |
| Tập trung vào khách hàng | Customer focus là nguyên tắc số 1 của ISO 9001 |
Q